Divanyolu, Bizans döneminde 'Mese' yani 'orta yol' diye anılan, Konstantinopolis'in ana imparatorluk caddesiydi. Ayasofya önünden başlayıp Beyazıt Forumu'ndan geçerek Edirnekapı yönüne uzanan bu cadde, hem geçit törenleri hem günlük ticaret omurgasıydı. Osmanlı geldikten sonra cadde adını değiştirdi ama hizalanması aynı kaldı; bugün hâlâ aynı çizgide yürüyorsunuz, sadece üzerindeki yapılar değişiyor.
Rotaya Çemberlitaş Sütunu'nun önünde başlayın. Bu sütun, İmparator Konstantin'in 330'da yeni başkentini resmen kurduğunu ilan ettiğinde Konstantin Forumu'nun ortasına diktirdiği anıttır; üzerinde başlangıçta Konstantin'i Apollo olarak gösteren bir heykel vardı. Yıldırım düşmesi, yangınlar ve depremlerle epey hırpalandı, üzerine demir çemberler eklenince (Osmanlı dönemi) bugünkü adını aldı. Çevresindeki Çemberlitaş Hamamı (1584, Mimar Sinan, Nurbanu Sultan vakfı) hâlâ çalışan tarihi hamamlardan.
Divanyolu boyunca biraz batıya, Atik Ali Paşa Camii sizi karşılar. 1496'da II. Bayezid'in vezirlerinden Atik Ali Paşa tarafından yaptırılmış, fetihten yarım asır sonra Osmanlı'nın klasik üslubunu olgunlaştırma sürecinin bir adımı. Hemen karşısında, ölçek olarak çok daha gösterişli Nuruosmaniye Camii durur. 1755'te tamamlanan bu yapı, Osmanlı mimarisinin ilk büyük barok denemesidir: kıvrımlı saçaklar, kabarık avlu duvarları, klasik selâtin geometrisinden belirgin bir kopuş. Caminin avlusundaki kütüphane de aynı dönemden, içeride dikkat çekici el yazmaları bulunur.
Nuruosmaniye avlusundan Kapalıçarşı'nın Nuruosmaniye Kapısı'na açılırsınız — istiyorsanız 5 dakika içeride bir tur atın, ama rotamız Beyazıt'a doğru devam ediyor. Beyazıt Meydanı, Bizans'ın Theodosius Forumu üzerine kurulmuştur; meydanın bazı köşelerinde hâlâ Theodosius dönemine ait sütun parçaları görülebilir. Beyazıt Camii (1505), II. Bayezid tarafından yaptırılmış, fetih sonrası ilk büyük selâtin camisidir ve Sinan öncesi klasik üslubun en olgun örneği sayılır.
Meydanın hemen kenarındaki Sahaflar Çarşısı, en az 18. yüzyıldan beri kitap satışının yapıldığı küçük bir avlu. Eski Yunan'da bile bu yakınlarda bir kitap pazarı olduğuna dair kayıtlar var; süreklilik en az 2000 yıllık. Bugün yeni kitaplardan İkinci el ders kitaplarına, eski baskı klasiklere kadar geniş bir yelpaze sunar.
Pratik notlar: Düz bir rotadır, az yokuşu var; herkes için uygun. Hafta içi sabah Kapalıçarşı henüz çok kalabalık değilken yapın. Sahaflar pazar günü dahil açıktır ama dükkânların saatleri 10:00–19:00 aralığında. Tramvay T1 hattı (Bağcılar–Kabataş) Çemberlitaş ve Beyazıt duraklarıyla rotanın her iki ucunu birleştirir.
